Περίληψη

 

Η ερευνητική αυτή εργασία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο βαθμό που επικεντρώνεται στην ανάλυση των δημογραφικών φαινομένων σε περιφερειακό επίπεδο στα απογραφικά έτη 1981 και 1991 (ως και των μεταβολών που επήλθαν ανάμεσα στις δύο διαδοχικές απογραφές πληθυσμού). Οι μέχρι σήμερα διαθέσιμες εργασίες αναφέρονται κυρίως το σύνολο της χώρας, μη επιτρέποντας την ανάδειξη των χωρικών διαφοροποιήσεων, διαφοροποιήσεων οι οποίες αντικατοπτρίζουν σημαντικές περιφερειακές ανισότητες στο εσωτερικό της Ελλάδας και δύνανται να επηρεάζουν, με τον ακραίο πιθανόν χαρακτήρα τους, την ένταση των δημογραφικών συνιστωσών για το σύνολο της χώρας. Η χρήση των σύγχρονων εργαλείων (Η/Υ) η οποία διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματική διαχείριση μεγάλου όγκου δεδομένων, επιτρέπει το εγχείρημα αυτό.

Μεγάλο ενδιαφέρον θα είχε βεβαίως αν η ανάλυση γινόταν σε ακόμη χαμηλότερο του νομού επίπεδο (επίπεδο επαρχίας ή ακόμα και ΟΤΑ). Ωστόσο η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος δε διαθέτει εκτιμήσεις πληθυσμού και επιμερισμό των γεγονότων κατά φύλο και ηλικιακές ομάδες σε χαμηλότερα του νομού χωρικό επίπεδο για το σύνολο της χώρας. Ακόμη, το μικρό εύρος της χρονοσειράς των διαθέσιμων δεδομένων δεν επιτρέπει τη διαγενεακή ανάλυση (παρακολούθηση των δημογραφικών γεγονότων ατόμων που γεννήθηκαν το ίδιο έτος στη διάρκεια του χρόνου), με αποτέλεσμα οι αναλύσεις να γίνουν, όπως προαναφέρθηκε, σε δύο χρονικές τομές, στα έτη των απογραφών του 1981 και 1991 (εκτός από την ανάλυση της διαγενεακής γονιμότητας η οποία έγινε με βάση τα αποτελέσματα της απογραφής της 14ης Μαρτίου του 1991 –αναδρομικός τύπος παρατήρησης-). Έτσι κατασκευάστηκαν οι βασικοί δημογραφικοί δείκτες για τα γεγονότα (γάμους, γεννήσεις, θανάτους) καθώς και για τη δομή του πληθυσμού σε επίπεδο νομού. Για τους θεματικούς χάρτες που απεικόνισαν τα βασικά αποτελέσματα της ανάλυσης σε επίπεδο νομού έγινε προσπάθεια ώστε να επιτρέπουν τη σύγκριση ανάμεσα στις δύο παραπάνω χρονικές τομές.

Η μελέτη αυτή περιλαμβάνει τέσσερις υποενότητες. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στις πληθυσμιακές δομές όπως αυτές αποτυπώνονται από την ανάλυση των δεδομένων του πληθυσμού ανά πενταετείς ηλικιακές ομάδες σε κάθε νομό της χώρας με τη χρήση των κατάλληλων δημογραφικών δεικτών και την παρουσίαση των αντίστοιχων θεματικών χαρτών. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζουμε την θνησιμότητα, ενώ στο τρίτο κεφάλαιο επικεντρωνόμαστε στην μελέτη της γαμηλιότητας και της γονιμότητας (καθώς και στις σχέσεις σε πρώτο επίπεδο που τις συνδέουν). Τέλος, στο τελευταίο κεφάλαιο συνοψίζονται τα βασικά αποτελέσματα της πρώτης αυτής συστηματικής προσπάθειας χωρικής ανάλυσης των δημογραφικών συνιστωσών στην χώρα μας. Τα μεθοδολογικά εργαλεία μαζί με τους συνοπτικούς πίνακες των αποτελεσμάτων της ανάλυσης παρουσιάζονται στα παραρτήματα στο τέλος της παρουσίασης.